ช่วงต้นปี 2569 ที่ผ่านมา กรุงเทพมหานครได้ประกาศกฎหมาย “ควบคุมการเลี้ยงหรือปล่อยสัตว์” ทำให้การใช้ชีวิตของผู้คนในคอนโดเลี้ยงสัตว์ได้หรือบ้านพักในเขตกรุงเทพฯ มีกรอบที่ชัดเจนขึ้น เพื่อยกระดับการอยู่อาศัยในสังคมที่มีคุณภาพและความรับผิดชอบร่วมกัน
บทความนี้ SCOPE จึงชวนมาทำความเข้าใจ 6 ประเด็นสำคัญในกฎหมายใหม่ที่เจ้าของสัตว์เลี้ยงและผู้ที่กำลังจะย้ายเข้าอยู่ คอนโด Pet friendly ต้องรู้
กฎหมายควบคุมสัตว์เลี้ยงในกรุงเทพฯ คืออะไร ?
ข้อบัญญัติกรุงเทพมหานคร เรื่อง “การควบคุมการเลี้ยงหรือปล่อยสัตว์ พ.ศ. 2567” คือ กฎหมายควบคุมการเลี้ยงและจัดการปัญหาสัตว์จรจัด รวมถึงป้องกันโรค (บังคับใช้เมื่อวันที่ 10 ม.ค. 2569) โดยจำกัดจำนวนสัตว์เลี้ยงตามพื้นที่อยู่อาศัย และกำหนดให้เจ้าของสัตว์ต้องจดทะเบียนและฝังไมโครชิปสัตว์เลี้ยง ซึ่งมีใจความสำคัญ 6 ข้อ คือ
1. สัตว์ประเภทไหนบ้างที่ต้องควบคุมในคอนโดเลี้ยงสัตว์ได้?
ในข้อบัญญัติใหม่ได้ระบุว่า กรุงเทพมหานคร คือพื้นที่ควบคุมการเลี้ยงหรือปล่อยสัตว์หลายประเภท ซึ่งครอบคลุมถึงสัตว์ที่มักจะเลี้ยงกันในคอนโดเลี้ยงสัตว์ได้ ดังนี้
- สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม : สุนัข แมว และสัตว์ขนาดเล็กอื่น ๆ
- สัตว์มีปีก : นกประเภทต่าง ๆ
- สัตว์ประเภทอื่น ๆ : สัตว์น้ำ สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ สัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์มีพิษหรือสัตว์ดุร้าย
2. กฎหมายใหม่ให้เลี้ยงสัตว์ในคอนโดหรือบ้านได้กี่ตัว ?
กฎหมายใหม่มีการกำหนดจำนวนสัตว์เลี้ยงตามขนาดพื้นที่ ดังนี้
- คอนโด/ห้องเช่า ตั้งแต่ 20 - 80 ตร.ม. เลี้ยงได้ไม่เกิน 1 ตัว
- คอนโด/ห้องเช่า 80 ตร.ม. ขึ้นไป เลี้ยงได้ไม่เกิน 2 ตัว
- บ้านที่มีที่ดิน ไม่เกิน 20 ตร.ว. เลี้ยงได้ไม่เกิน 2 ตัว
- บ้านที่มีที่ดิน ตั้งแต่ 20 - 50 ตร.ว. เลี้ยงได้ไม่เกิน 3 ตัว
- บ้านที่มีที่ดิน ตั้งแต่ 50 - 100 ตร.ว. เลี้ยงได้ไม่เกิน 4 ตัว
- บ้านที่มีที่ดิน ตั้งแต่ 100 ตร.ว. เลี้ยงได้สูงสุด 6 ตัว
3. การลงทะเบียนและฝังไมโครชิปสัตว์เลี้ยงจำเป็นไหม ?
คำตอบคือ “จำเป็นอย่างยิ่ง” เจ้าของต้องจดทะเบียนและฝังไมโครชิปให้สุนัขและแมวในคอนโดเลี้ยงสัตว์ได้และบ้านพัก (ภายใน 120 วันหลังเกิดหรือภายใน 30 วันหากนำมาเลี้ยงในพื้นที่ กทม.)
- เป็นการยืนยันตัวตน : เพื่อบ่งบอกว่าสัตว์เลี้ยงอยู่ในการดูแลที่ถูกต้องตามกฎหมายกำหนด รวมถึงกรณีที่มีการเปลี่ยนเจ้าของ/ที่อยู่ หรือเมื่อเจ้าหน้าที่เรียกตรวจเมื่ออยู่ภายนอก
- ช่วยระบุตัวตนเมื่อสูญหาย : ช่วยให้เจ้าหน้าที่สแกนข้อมูลไมโครชิปเพื่อส่งคืนเจ้าของได้ทันที
- ช่วยควบคุมและป้องกันโรคระบาด : ข้อมูลส่วนตัวและประวัติการฉีดวัคซีนป้องกันโรค ช่วยให้ภาครัฐควบคุมการแพร่ระบาดจากสัตว์สู่คนได้
- ลดปัญหาความขัดแย้ง : ควบคุมจำนวนสัตว์ให้เหมาะสมกับพื้นที่ ไม่แออัดและช่วยระบุตัวในกรณีทำร้ายหรือสร้างความรำคาญผู้อื่น
โดยการลงทะเบียนจะต้องมีเอกสารดำเนินการ ดังนี้
- บัตรประชาชนเจ้าของ
- ทะเบียนบ้านที่เลี้ยงสัตว์
- หนังสือรับรองฉีดวัคซีนพิษสุนัขบ้า
- หนังสือยินยอมจากผู้ให้เช่า (กรณีเป็นผู้เช่า)
4. ข้อกำหนดเกี่ยวกับการนำสัตว์เลี้ยงไปภายนอกบ้าน
ผู้ที่เลี้ยงสุนัข แมว และสัตว์เลี้ยงอื่น ๆ ที่อยู่คอนโดเลี้ยงสัตว์ได้ มีข้อกำหนดเมื่อพาสัตว์เลี้ยงออกไปยังพื้นที่สาธารณะ ดังนี้
- อุปกรณ์ควบคุมตลอดเวลา : สายจูง กระเป๋า หรือกรงที่ขนาดเหมาะสม (กรณีเป็นสุนัขควบคุมพิเศษ ต้องใช้อุปกรณ์ครอบปากและจับสายจูงห่างไม่เกิน 15 ซม. ตลอดเวลา)
- ต้องพร้อมเก็บมูลสัตว์เลี้ยง : เจ้าของต้องพร้อมทำความสะอาดและเก็บสิ่งปฏิกูลทันทีเมื่ออยู่ในที่สาธารณะ
- ต้องพกบัตรประจำตัว : เมื่อมีการเรียกตรวจในที่สาธารณะ เจ้าของต้องพร้อมแสดงบัตรประจำตัวสัตว์เลี้ยงทันที
5. การแจ้งเหตุเกี่ยวกับสัตว์เลี้ยง
ข้อบัญญัติใหม่ได้ระบุกรอบเวลาในการแจ้งเหตุ รองรับเหตุการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ
- กรณีสัตว์เลี้ยงสูญหาย : แจ้งภายใน 3 วัน
- กรณีย้ายที่อยู่ / บัตรประจำตัวหาย / สัตว์เลี้ยงเสียชีวิต : แจ้งภายใน 30 วัน
- กรณีสัตว์เลี้ยงทำร้ายคน : แจ้งภายใน 3 วัน เพื่ออัปเดตข้อมูลบนบัตรประจำตัวและเฝ้าระวังพฤติกรรม รวมถึงตักเตือนให้เจ้าของดูแลสัตว์เลี้ยงใกล้ชิดยิ่งขึ้น
6. คนที่เลี้ยงสัตว์เกินจำนวนในคอนโดเลี้ยงสัตว์ได้ต้องทำอย่างไร?
สำหรับผู้ที่มีจำนวนสัตว์เลี้ยงเกินเกณฑ์ก่อนวันที่ข้อบัญญัติใหม่จะมีผลบังคับใช้ เจ้าของสัตว์เลี้ยงต้องแจ้งต่อสำนักงานเขตหรือติดต่อช่องทางออนไลน์ภายใน 90 วันจากกฎหมายเริ่มใช้ หรือภายในวันที่ 9 เมษายน 2569
สถานที่ขึ้นทะเบียนและแจ้งเหตุเกี่ยวกับสัตว์เลี้ยง
เจ้าของสัตว์ที่อยู่คอนโดเลี้ยงสัตว์ได้หรือบ้านพักในกรุงเทพฯ เมื่อถึงเวลาพาสัตว์เลี้ยงไปฝังไมโครชิป ทำบัตรประจำตัว หรือแจ้งเหตุการณ์ต่าง ๆ สามารถดำเนินการได้ที่
- สำนักงานเขตทุกพื้นที่ใน กทม. : ติดต่อที่ฝ่ายสิ่งแวดล้อมและสุขาภิบาลได้ทุกสำนักงานเขต (ควรโทรจองคิวล่วงหน้า 1-2 วัน)
- คลินิกสัตวแพทย์ กทม. 8 แห่ง/โรงพยาบาลสัตว์เอกชน : สำหรับฝังไมโครชิปและลงทะเบียนสัตว์เลี้ยง (ควรโทรจองคิวล่วงหน้า 1-2 วัน)
- ช่องทาง Online : สามารถแจ้งเหตุหรือจดทะเบียนสัตว์เลี้ยง ผ่านระบบออนไลน์ได้ที่ เว็บไซต์ สสธ.
สรุป : เมื่อใช้ชีวิตในคอนโดเลี้ยงสัตว์ได้ในกรุงเทพฯ การเข้าใจและทำตามกฎการอยู่ร่วมกัน ถือเป็นจุดสำคัญของสังคมคุณภาพ "ข้อบัญญัติควบคุมการเลี้ยงและปล่อยสัตว์ ปี 2569" ถูกออกแบบมาให้ยกระดับคุณภาพชีวิตที่ดีของทุกชีวิต
